EUSKADIRI BURUZ
NEGOZIO-BIDAIAK
SEKTORE PROFESIONALA
NABARMENTZEKOA...
Aste Santua Euskadin
Aste Santua berez Erramu Igandetik Pazko Igandera doan kristautasunaren denbora-bitarte sakratua da; zenbait lekutan, halere, aurreko ostiralean (Doloretako Ostirala) hasten dira ospakizunekin.
Bizkaia
Bizkaian garai honetan bi dira herri erakargarrienak, bertakoek prestatzen dituzten ospakizun ikusgarriak direla eta: Balmaseda eta Bilbo.
Guztiok dugu ezagun Balmasedako Via Crucis biziduna, protagonistatzat herritarrak eurak dituena. Gaur egun 500 lagunek baino gehiagok hartzen dute parte bertan. Ostegun Santuan hasten da ospakizuna, "Azken Afaria", "Baratzeko Otoitza" eta "Jesusen Atxiloketa" antzeztuta. Ostiral Santuan, goizeko 9etan guardia erromatarrak danborrak jotzen ditu eta hortik aurrera "Pilatosen Epaiketa", "Judasen urkatzea" eta Pasioaren bestelako tarte batzuk izango dira, gurutziltzaketara arte, urrats bizidunen bidez.
Bilbon Donibane elizatik abiatzen da Aste Santuko prozesioa. Eliza hori hasiera batean Atxurin zegoen, Bilboko ospitalearen ondoan. Bilbon prozesioa 1554. urtetik egiten dute, Egiazko Gurutze Santuaren Kofradia sortu eta urtebetera (gerora zortzi ermandade gehitu zitzaizkion horri).
Gipuzkoa
Orain dela 40 urte arte, prozesioak izaten ziren Gipuzkoako herri gehienetan. Baina, Vatikanoko II. Kontzilioa izan zela eta, eta ohiturak aldatuz joan direnez, egiteari utzi diote gehienek, nahiz eta batzuk lan handia egiten ari diren horiek berreskuratzeko.
Azkoitian Aste Santua lasaitasunean egon eta hausnartzeko unea da, bai eta herriaren folklore aberatsa gozatzeko aukera ezin hobea ere, prozesioetan egiten dituzten erritoen bidez. Gaur egun egin ohi dituzten ekitaldien artean, Ostiral Santukoak dira azpimarragarrienak. Kristoren hilkutxa eta Andre Maria Doloretakoa herriko kaleetatik eramaten dituzte, isiltasun sakonean; isiltasun hori apurtzen dituzten bakarrak armatus-ak dira, beren lantzak lurraren kontra jota.
Hondarribian batez ere Ostiral Santuan eta Pazko Igandean egiten dituzte ospakizun handiak. Herritar gehienek parte hartzen dute ekitaldietan. Ostiralean, arratsaldeko 17:00etan, Parrokia-elizan biltzen dira herritarrak Kristo gurutziltzatuaren jaitsiera ikusteko asmoarekin; bost metroko errezel beltz handi batek gordetzen du gurutzea.
Seguran ere Aste Santua ospatzen jarraitzen dute egun. Ostegun eta Ostiral Santuetan prozesioak egiten dituzte. Belaunalditan zehar parrokian biltzen joandako irudiak kalera ateratzen dituzte nazaretarrak, penitenteak, soldadu erromatarrak, musikariak eta beste hainbat aldamenean.
Araba
Ostegun Santutik Pazko Igandera bitartean, Jesu Kristoren heriotza eta berpizkundea gogoratzeko, prozesioa egiten dute lurraldeko hiri eta herri askotan. Besteak beste, Gasteiz edo Guardiako prozesioetara joan zaitezke. Eta Pazko Igandean Gesaltza Añanara, Mañuetara edo Lagranera joanda, “Judasen Erreketa” ikus dezakezu. Moredan su batean erretzen dute Jesus saldu zuen apostolua, ondoan bere laguna, Judesa, duelarik.
Gasteizen, Ostegun eta Ostiral Santuetan, 300 bat nazaretar biltzen dira lau mende baino gehiago dituzten Isiltasunaren eta Jaunaren Hilobiratzearen prozesioen inguruan. Eta Erramu Igandean katedral berrian ospatzen den palmen bedeinkapenean hartzen dute parte fededunek.
Bizkaia
Bizkaian garai honetan bi dira herri erakargarrienak, bertakoek prestatzen dituzten ospakizun ikusgarriak direla eta: Balmaseda eta Bilbo.
Guztiok dugu ezagun Balmasedako Via Crucis biziduna, protagonistatzat herritarrak eurak dituena. Gaur egun 500 lagunek baino gehiagok hartzen dute parte bertan. Ostegun Santuan hasten da ospakizuna, "Azken Afaria", "Baratzeko Otoitza" eta "Jesusen Atxiloketa" antzeztuta. Ostiral Santuan, goizeko 9etan guardia erromatarrak danborrak jotzen ditu eta hortik aurrera "Pilatosen Epaiketa", "Judasen urkatzea" eta Pasioaren bestelako tarte batzuk izango dira, gurutziltzaketara arte, urrats bizidunen bidez.
Bilbon Donibane elizatik abiatzen da Aste Santuko prozesioa. Eliza hori hasiera batean Atxurin zegoen, Bilboko ospitalearen ondoan. Bilbon prozesioa 1554. urtetik egiten dute, Egiazko Gurutze Santuaren Kofradia sortu eta urtebetera (gerora zortzi ermandade gehitu zitzaizkion horri).
Gipuzkoa
Orain dela 40 urte arte, prozesioak izaten ziren Gipuzkoako herri gehienetan. Baina, Vatikanoko II. Kontzilioa izan zela eta, eta ohiturak aldatuz joan direnez, egiteari utzi diote gehienek, nahiz eta batzuk lan handia egiten ari diren horiek berreskuratzeko.
Azkoitian Aste Santua lasaitasunean egon eta hausnartzeko unea da, bai eta herriaren folklore aberatsa gozatzeko aukera ezin hobea ere, prozesioetan egiten dituzten erritoen bidez. Gaur egun egin ohi dituzten ekitaldien artean, Ostiral Santukoak dira azpimarragarrienak. Kristoren hilkutxa eta Andre Maria Doloretakoa herriko kaleetatik eramaten dituzte, isiltasun sakonean; isiltasun hori apurtzen dituzten bakarrak armatus-ak dira, beren lantzak lurraren kontra jota.
Hondarribian batez ere Ostiral Santuan eta Pazko Igandean egiten dituzte ospakizun handiak. Herritar gehienek parte hartzen dute ekitaldietan. Ostiralean, arratsaldeko 17:00etan, Parrokia-elizan biltzen dira herritarrak Kristo gurutziltzatuaren jaitsiera ikusteko asmoarekin; bost metroko errezel beltz handi batek gordetzen du gurutzea.
Seguran ere Aste Santua ospatzen jarraitzen dute egun. Ostegun eta Ostiral Santuetan prozesioak egiten dituzte. Belaunalditan zehar parrokian biltzen joandako irudiak kalera ateratzen dituzte nazaretarrak, penitenteak, soldadu erromatarrak, musikariak eta beste hainbat aldamenean.
Araba
Ostegun Santutik Pazko Igandera bitartean, Jesu Kristoren heriotza eta berpizkundea gogoratzeko, prozesioa egiten dute lurraldeko hiri eta herri askotan. Besteak beste, Gasteiz edo Guardiako prozesioetara joan zaitezke. Eta Pazko Igandean Gesaltza Añanara, Mañuetara edo Lagranera joanda, “Judasen Erreketa” ikus dezakezu. Moredan su batean erretzen dute Jesus saldu zuen apostolua, ondoan bere laguna, Judesa, duelarik.
Gasteizen, Ostegun eta Ostiral Santuetan, 300 bat nazaretar biltzen dira lau mende baino gehiago dituzten Isiltasunaren eta Jaunaren Hilobiratzearen prozesioen inguruan. Eta Erramu Igandean katedral berrian ospatzen den palmen bedeinkapenean hartzen dute parte fededunek.
Idiazabal Gaztaren Interpretazio eta Degustazio Zentroa (IDIAZABAL
- GIPUZKOA)
Interpretazio eta dastaketa zentro honek izaera dibulgatzaile argia du, izan ere, Idiazabal Gaztaren historia osoa erakusten dute bertan modu arin eta dibertigarrian. Belaunaldiz belaunaldi, Euskal Herriko mendietako artzainek latxa eta karrantza ardien esne gordina erabilita egindako gazta da. 210 metro karratuko etxabean, zentroak sei gune tematiko ditu eta, horietan, artzaintzaren mundua (iraganetik gaur egunera arte) goitik behera ezagutu, gaztaren elaborazio prozesua zuzenean ikusi eta gazta dasta daiteke, besteak beste.
Hala, Izal Etxeak ongietorria ematen dio bisitariari. Izal arratoiaren familia bizi da han, eta guztia eskala handian dago egina, arratoi baten ikuspuntutik ikusteko. Bertan, gaztaren historia erakusten digute bisita birtual batekin. Beste gune batzuek, ostera, jatorrizko izendapena duten beste hainbat gazta eta artzain txabola baten erreprodukzioa (dagozkion erreminta eta lanabesekin) hartzen ditu. Usaimena eta dastamena suspertzeko aukera ere badugu: Idiazabal gaztaren usain gozoak (lau guztira) usain ditzakegu horretarako prestatutako gela batean, eta, horrez gainera, gazta dastatzeko hainbat ezagutza jasoko ditugu, ikus-entzunezko oinarria duen ukitzeko pantaila baten eta zentroko langileen laguntzarekin. Bisita zentrotik metro gutxira, Aranburu Gaztandegian, amaituko dugu, gazta zuzenean nola egiten duten ikusteko.
Sarrerak:
Ohikoa: 2 euro.
10 lagun baino gehiagoko taldeentzat: %10eko deskontua sarreran.
Idiazabal gaztaren dastaketa urarekin: 3 euro.
Idiazabal gaztaren dastaketa ardoarekin: 4 euro.
Promozio bonoak: %10eko deskontua lor daiteke Goierriko edozein landetxetan lo eginez gero.
Bibat museoa (VITORIA-GASTEIZ
- ARABA)
Bibatek Arabako Arkeologia Museoak eta Fournier Karta Museoak biltzen zituzten erakusketak bateratzen ditu. Gasteizko Alde Zaharrean kokatutako lau solairuko eta bi sotoko eraikin zaharberrituan, arkeologiari eskainitako aldean 1.500 pieza erakusten dira; karten aldean, berriz, 250 karta-sorta daude erakusgai.
Arkeologiaren inguruko guneari dagokionez, Arabako historiaren laburpena egiten du museoak, Paleolitikoan jaio zenetik Erdi Aroko hiribilduen sorrerara arte. Horrekin batera, arkeologia-metodoaren azalpena ere ematen du. Ikusgai dauden objektu guztiak kronologikoki antolatuta daude, Paleolitikoan hasi eta Erdi Arora arte. Neolitoaren errepasoa egiteko, dolmenak, mundu megalitikoa eta hilobi-kobazuloak hartzen ditu ardatz. Brontze Aroak eta Burdin Aroak ere aparteko lekua dute, aro horien erakusketa zabalak baitaude, Burdin Aroko Arabako Etxearena, esaterako.
Bestalde, Bibat museo berrian Félix Alfaro Fournierren karta-bilduma dago, askorentzat munduko bildumarik garrantzitsuena. Guztira 250 karta sorta ditu erakusgai museoak, eta joko mota ezberdinak eta ekoizpen prozesuak azaltzen dira.
Arkeologiaren inguruko guneari dagokionez, Arabako historiaren laburpena egiten du museoak, Paleolitikoan jaio zenetik Erdi Aroko hiribilduen sorrerara arte. Horrekin batera, arkeologia-metodoaren azalpena ere ematen du. Ikusgai dauden objektu guztiak kronologikoki antolatuta daude, Paleolitikoan hasi eta Erdi Arora arte. Neolitoaren errepasoa egiteko, dolmenak, mundu megalitikoa eta hilobi-kobazuloak hartzen ditu ardatz. Brontze Aroak eta Burdin Aroak ere aparteko lekua dute, aro horien erakusketa zabalak baitaude, Burdin Aroko Arabako Etxearena, esaterako.
Bestalde, Bibat museo berrian Félix Alfaro Fournierren karta-bilduma dago, askorentzat munduko bildumarik garrantzitsuena. Guztira 250 karta sorta ditu erakusgai museoak, eta joko mota ezberdinak eta ekoizpen prozesuak azaltzen dira.
Pagoetako Parke Naturala (AIA ; ZESTOA; ZARAUTZ
- GIPUZKOA)
Pagoeta mendia (678 metro) Aia eta Laurgaineko landaguneetan (Gipuzkoa) kokatuta dago, Ernio-Gatzume mendilerroaren iparraldeko mendi-adarrean. Oso hurbil, 10 kilometro iparraldera, Orio eta Zarautz, tradizio turistiko handiko kostaldeko herriak, daude.
Parke Naturalaren (2. 860 hektarea) erdigune eta ikur nagusia Pagoeta mendia da, baina naturgunearen lur eremu gehiena landazabalari dagokio. Baserriari lotutako nekazaritza-jarduerak sortu du paisaia-mota hori. Horrenbestez, Parke Natural honek ez ditu izendapen bera jaso duten beste batzuen ezaugarri berak, nekazaritza-ustiapenaren eragina nabarmena izan delako gizakiak moldatutako paisaian.
Ingurumen-hezkuntza
Hori guztia kontuan izanik, eta lurren jabetza Gipuzkoako Foru Aldundiarena denez, heziketarako eta aisialdirako gune bezala bultzatu dute Pagoeta, natura ardatz nagusi hartuta. Horrezaz gain, baso-landaketak egiten saiatu dira. Horren harira, naturaren eskola eta ingurumenaren interpretaziorako zentroa sortu dituzte Iturraran Parketxean (XIV. mendean eraiki zuten jatorrizko baserrian). Museo horretan, naturaren eta gizakiak landa-eremuan egindako lanen inguruko azalpenak ematen dituzte. Espezie exotikoak biltzen dituen lorategi botanikoa ere jarduketa-ildo beraren emaitza da.
Agorregiko burdinola eta aztarna arkeologikoak
Inguru horretan, Agorregiko burdinola (XV. mendea) berreraiki dute. Gure arbasoek ura energia-iturri bezala erabiltzen zuten han, eta, egun, haiek egindako lana gertutik ezagutzeko aukera paregabea dago. Inguruetako basoetako egurra hartuta burdinoletan beharrezkoa zen egur-ikatza egiteko instalazioak haran osoan daude, han-hemenka. Parkean elurzuloak ere ikus daitezke. Antzina, hozkailurik ez zegoenez, elurra zulo batzuetan pilatzen zuten, gaiak hotz gorde ahal izateko.
Bestalde, gizakia aspalditik bizi da Pagoetako inguruetan. Historiaurreko aztarna asko topatu dituzte naturgunean; dolmenak (Otagain, Olarteta, Zaingo), tumuluak (Muzin, Arretaý) eta hainbat aztarnategi haitzuloetan (Erratia eta Amalda), esate baterako.
Iturraran Parketxean, Parkearen gaineko informazio orokorra, tartean naturgunean antolatzen dituzten ekintzen berri, jaso daiteke. Horrez gainera, picnic eta aisialdirako guneak prestatu dituzte hariztiz inguratutako lur-eremu zabaletan.
Oharrak
Mendi-ibiliak egiteko ongi zehaztutako hainbat ibilbide daude eta, horrez gainera, bisita gidatuak egin daitezke taldeka (Iturraran Parketxera eta Agorregi burdinola martxan ikusteko bisitak, orkatzei behatu, sagardoa eta gazta dastatu...).
Parke Naturalaren (2. 860 hektarea) erdigune eta ikur nagusia Pagoeta mendia da, baina naturgunearen lur eremu gehiena landazabalari dagokio. Baserriari lotutako nekazaritza-jarduerak sortu du paisaia-mota hori. Horrenbestez, Parke Natural honek ez ditu izendapen bera jaso duten beste batzuen ezaugarri berak, nekazaritza-ustiapenaren eragina nabarmena izan delako gizakiak moldatutako paisaian.
Ingurumen-hezkuntza
Hori guztia kontuan izanik, eta lurren jabetza Gipuzkoako Foru Aldundiarena denez, heziketarako eta aisialdirako gune bezala bultzatu dute Pagoeta, natura ardatz nagusi hartuta. Horrezaz gain, baso-landaketak egiten saiatu dira. Horren harira, naturaren eskola eta ingurumenaren interpretaziorako zentroa sortu dituzte Iturraran Parketxean (XIV. mendean eraiki zuten jatorrizko baserrian). Museo horretan, naturaren eta gizakiak landa-eremuan egindako lanen inguruko azalpenak ematen dituzte. Espezie exotikoak biltzen dituen lorategi botanikoa ere jarduketa-ildo beraren emaitza da.
Agorregiko burdinola eta aztarna arkeologikoak
Inguru horretan, Agorregiko burdinola (XV. mendea) berreraiki dute. Gure arbasoek ura energia-iturri bezala erabiltzen zuten han, eta, egun, haiek egindako lana gertutik ezagutzeko aukera paregabea dago. Inguruetako basoetako egurra hartuta burdinoletan beharrezkoa zen egur-ikatza egiteko instalazioak haran osoan daude, han-hemenka. Parkean elurzuloak ere ikus daitezke. Antzina, hozkailurik ez zegoenez, elurra zulo batzuetan pilatzen zuten, gaiak hotz gorde ahal izateko.
Bestalde, gizakia aspalditik bizi da Pagoetako inguruetan. Historiaurreko aztarna asko topatu dituzte naturgunean; dolmenak (Otagain, Olarteta, Zaingo), tumuluak (Muzin, Arretaý) eta hainbat aztarnategi haitzuloetan (Erratia eta Amalda), esate baterako.
Iturraran Parketxean, Parkearen gaineko informazio orokorra, tartean naturgunean antolatzen dituzten ekintzen berri, jaso daiteke. Horrez gainera, picnic eta aisialdirako guneak prestatu dituzte hariztiz inguratutako lur-eremu zabaletan.
Oharrak
Mendi-ibiliak egiteko ongi zehaztutako hainbat ibilbide daude eta, horrez gainera, bisita gidatuak egin daitezke taldeka (Iturraran Parketxera eta Agorregi burdinola martxan ikusteko bisitak, orkatzei behatu, sagardoa eta gazta dastatu...).
Enkarterri: Dorretxeen jaunak (KARRANTZA HARANA/VALLE DE CARRANZA; GÜEÑES; SOPUERTA; BALMASEDA; ZALLA
- BIZKAIA)
Enkarterri da ziurrenik Bizkaiko eskualderik ezezagunena. Lurralde horren mendebaldean dago Erdi Aroko dorretxez jositako inguru hori. Hainbat hiribildu eta sakabanatutako baserri asko ikus ditzakegu bata bestearen ondoan dauden haranetan barrena, eta baso aberatsak eta ibar emankorrak nonahi aurki daitezke bertan.
HELMUGA HAUTATU
Esparruen arabera ere hautatu dezakezu helmuga
Bilbao
12º/15º
Vitoria
Gasteiz
Gasteiz
9º/12º
Donostia
San Sebastian
San Sebastian
12º/15º
